Όταν κάποιος αναζητά την εμπειρία που ονομάζουμε Αυθεντική Σάμος, το ταξίδι του ξεκινά εκεί που τελειώνει ο θόρυβος των τουριστικών οδηγών. Ο Παγώνδας δεν είναι απλώς η έδρα του Πολιτιστικού Οίκου GRAMMA· είναι το χειρόγραφο πάνω στο οποίο συνθέτουμε την ιστορία μας. Σε μια εποχή που η ταχύτητα μας αποξενώνει από το περιβάλλον μας, ο παραδοσιακός αυτός οικισμός στέκει ως ένας φάρος βραδύτητας. Σας προσκαλούμε να μας γνωρίσετε από κοντά, να περπατήσετε στα χώματα που εμπνέουν κάθε μας «Γράμμα» και να αφουγκραστείτε τη σιωπή που μόνο η Αυθεντική Σάμος μπορεί να προσφέρει.
Εδώ, στον Παγώνδα, η φιλοσοφία μας δεν είναι μια αφηρημένη έννοια, αλλά μια απτική εμπειρία. Είναι η υφή της πέτρας, το άρωμα του θυμαριού και ο ήχος του τρεχούμενου νερού που αναβλύζει από τα σπλάχνα της γης, θυμίζοντάς μας πως η Αυθεντική Σάμος κρύβεται στις λεπτομέρειες.
Η περιπλάνηση στον οικισμό ξεκινά πάντα με μια παύση. Σας καλούμε να αφήσετε πίσω τον θόρυβο και να εισέλθετε σε έναν ρυθμό όπου η κάθε ανάσα αποκτά βάρος. Η Αυθεντική Σάμος αποκαλύπτεται μόνο σε όποιον επιλέγει να περπατήσει τον Παγώνδα με σεβασμό και ενδοσκόπηση.
Το πράσινο τοπίο που περιβάλλει το χωριό είναι η δική μας πηγή έμπνευσης για τις «Συγκομιδές». Η εμπειρία που προσφέρει η Αυθεντική Σάμος στον Παγώνδα είναι προικισμένη με 4 φυσικές πηγές, από τις οποίες μπορείτε να πιείτε νερό, νιώθοντας τη ζωτική ενέργεια του βουνού. Η διαδρομή ανάμεσα στις πηγές είναι μια άσκηση αυθεντικότητας.
Καθώς περπατάτε, θα ανακαλύψετε περισσότερα από 40 εκκλησάκια διασκορπισμένα γύρω από τον οικισμό. Άλλα κρυμμένα μέσα σε ελαιώνες και άλλα σκαρφαλωμένα σε βράχους, λειτουργούν ως μικρά Ησυχαστήρια. Η περιπλάνηση ανάμεσα σε αυτά τα ταπεινά μνημεία είναι ο λόγος που πολλοί επιλέγουν την Αυθεντική Σάμος για να βρουν τη δική τους εσωτερική γαλήνη.
Για τους λάτρεις της περιπέτειας, η Αυθεντική Σάμος προσφέρει στον Παγώνδα την αφετηρία για δύο εμβληματικές διαδρομές:
Αν προτιμάτε τις κοντινές διαδρομές, σας προτρέπουμε να χαθείτε μέσα στο χωριό. Περπατήστε στα σοκάκια και τα καλντερίμια, εκεί όπου η αρχιτεκτονική σώματος συναντά την αρχιτεκτονική του τόπου. Ακολουθήστε τη διαδρομή Πλατεία, Παλιό Σχολείο, Ιερός Ναός Γεννήσεως Χριστού, Μεγάλη Βρύση, Ιερός Ναός Γεννήσεως Χριστού, Τρούμπα, Ιερός Ναός Αγίας Τριάδας, Πλατεία.
Σας ζητάμε να κάνετε κάτι ασυνήθιστο: ακουμπήστε τις πέτρες των παλιών κτηρίων. Νιώστε την τραχύτητά τους, τη θερμοκρασία τους. Οι πέτρες αυτές φέρουν τη μνήμη των ανθρώπων που τις έχτισαν, τη μνήμη του ήλιου και της βροχής. Είναι ο τρόπος μας να αφουγκραζόμαστε την ιστορία της Αυθεντικής Σάμου — όχι μέσα από βιβλία, αλλά μέσα από την αφή.
Στη πλατεία αυξήστε τη παρατηρητικότητά σας και δείτε χαμηλά. Κοιτάξτε τη πέτρα στο δάπεδο της Πλατείας η οποία είναι <<φυτευτή>>. Πέτρες οι οποίες μαρτυρούν την ιστορία του χωριού από την εποχή που οι πρώτοι κάτοικοι τις τοποθέτησαν με γεωμετρική ακρίβεια και απαράμιλλη σοφία.
Μετά την περιπλάνηση, η πλατεία του χωριού σας περιμένει. Είναι ο χώρος της «Αλληλογραφίας», εκεί όπου οι ιστορίες ανταλλάσσονται πάνω από ένα ποτήρι σαμιώτικο κρασί, έναν καφέ ή το μεσημεριανό/βραδινό φαγητό σας. Η φιλοξενία εδώ είναι η καρδιά αυτού που ονομάζουμε Αυθεντική Σάμος· δεν είναι επαγγελματική υποχρέωση, είναι ιεροτελεστία.
Κάπου εκεί, ανάμεσα στα τραπέζια ή σε κάποιο απόμερο πεζούλι, μπορεί να συναντήσετε και την Ευαγγελία Γραμματική. Με ένα σημωματάριο στο χέρι, θα περιφέρεται αθόρυβα, σχεδιάζοντας τον επόμενο Πυλώνα ή το επόμενο Κεφάλαιο του οίκου μας. Ο Παγώνδας είναι το ζωντανό της εργαστήριο, ο τόπος όπου οι ιδέες μετατρέπονται σε νήμα και πηλό.
Σας καλούμε να γίνετε συνοδοιπόροι μας. Μην αναζητάτε την Αυθεντική Σάμος ως τουρίστες. Ελάτε ως Αναγνώστες. Ελάτε να δείτε πώς η ήσυχη πολυτέλεια ριζώνει στην ελληνική επαρχία στα σύνορα της Ευρώπης και πώς ο Παγώνδας γίνεται το σκηνικό μιας προσωπικής ιστορίας.
Ελάτε να ανακαλύψετε τη «Γραμματική των Πραγμάτων» στον φυσικό της χώρο. Εδώ, όπου ο χρόνος δεν σας καταδιώκει και η ομορφιά είναι αδιαπραγμάτευτη.
Αυτή είναι η GRAMMA.
Αυτός είναι ο Παγώνδας.
